2. Rugproblemen, hoe kun je ze herkennen

2. Rugproblemen, hoe kun je ze herkennen

Door Emiel Voest

Consult

Op de Freestyle Academy hebben we voor mensen die met een gedragsprobleem bij hun paard worden geconfronteerd,  de mogelijkheid om een gedragsconsult af te spreken. In zo’n consult gaan we samen kijken naar het probleem en op zoek naar de mogelijke oorzaak. Mijn ervaring door de jaren heen is dat in veel gevallen (meer dan de helft) het gedragsprobleem wordt veroorzaakt door een onderliggend fysiek probleem.

Zo’n gedragsprobleem ontstaat dan vaak als signaalfunctie voor de fysieke klachten, deze signalen worden verkeerd geïnterpreteerd en niet zelden ten onrechte bestraft. Dit is een situatie waarin onbegrip uit kan groeien tot totale miscommunicatie. Het gevolg van de klachten wordt een probleem op zich en dit kan zelfs weer nieuwe gevolgen hebben. Hoe langer dit effect duurt des te moeilijker is het om bij de werkelijke oorzaak uit te komen. In het algemeen kun je zeggen dat je elke kleine (onbegrijpelijke) gedragsverandering serieus moet nemen als signaalfunctie.

Rugproblemen ontdekken

Een deel van de hierboven beschreven gedragsproblemen zijn toe te schrijven aan rugproblemen. Met name als er sprake is van een (plotselinge) waarneembare gedragsverandering, die duidelijk afwijkt van het normale gedrag in de zelfde situatie.

Voorbeelden van een klachtbeeld die aan rugproblemen gerelateerd kunnen zijn:

  • Zadel-dwang (angst voor het zadel bij het opzadelen)
  • Singel-dwang (agressieve reactie op het aansingelen)
  • Gevoeligheid bij het borstelen
  • Moeite met het geven van een been
  • Excessief staartzwiepen
  • Trailerproblemen bij zowel in als uitladen
  • Rijtechnische problemen
  • Onverklaarbare angst en vluchtreacties

 

Met dit artikel richten we ons speciaal op veel voorkomende rugklachten, dit wil echter niet zeggen dat al de deze klachten uitsluitend met de rug te maken hebben!

Dierenarts

Als er problemen zijn die behandeld moeten worden dan werken wij samen met de dierenartsenpraktijk van Eric Laarakker: Den Hoek.

Hiervoor houden wij elke zes weken een ‘praktijkdag’ waar paarden op de Freestyle Academy door de dierenartsen worden behandeld. Op deze manier hebben we de driehoek eigenaar-trainer-dierenarts bij elkaar en dat heeft bewezen een goede combinatie te zijn. Zowel voor het constateren van de problemen als de behandeling en de revalidatie training. Mij is gebleken dat niet elke dierenarts gespecialiseerd is in de rugproblematiek, het verdiend dan ook aanbeveling om te zoeken naar een specialist op dit gebied. Tevens zijn er goede osteopaten en manueel therapeuten te vinden met ervaring op het gebied van rugproblemen bij paarden.

 Wervelkolom

Bij de klachten die wij tijdens een consult bekijken hebben we het wel over rugklachten maar correcter is het als we spreken over de gehele wervelkolom. In de praktijk staat de wervelkolom van voor tot achter zo met elkaar in verbinding dat we het niet los van elkaar kunnen zien.

Allereerst onderscheiden we verschillende onderdelen:

 

1. Nekwervels ofwel Cervicale wervels (7 stuks)         

2. Borstwervels ofwel Thoracale wervels ( 18 stuks)

3. Lendenwervels ofwel Lumbale wervels  ( 6 stuks)

4. Heiligbeen 5 aan elkaar gegroeide wervels (5 stuks)

5. Staartwervels ofwel Sacrale wervels ( 18 stuks)
    Cervicaal Thoracaal Lumbaal Sacraal

                      | 1         |     2         |   3   |4|   5    |

 

 

 

 

 

 

 

De meeste paarden hebben 2x 18 ribben hoewel er paardenrassen zijn met 2x 17 ribben. Zo hebben Arabieren 5 ipv 6 lendenwervels en ook kan het aantal staartwervels wat variëren. Gemiddeld hebben paarden dus 54 wervels in het totaal. Vergelijk de verschillende wervels, gewrichten maar eens met het menselijke lichaam!

 

 

 

 

 

 

 

Halswervels

De halswervels worden aangegeven met de C van Cervicaal. De verbinding van de schedel naar de eerste halswervel (C 1) staat alleen de beweging van boven naar beneden toe, dus jaknikken. Van af C 1/C 2 is er ook beweging links-rechts mogelijk. In dit gebied komen blokkades voor die bijvoorbeeld merkbaar zijn aan moeite met nageven en bij het verkantelen van het hoofd. Blokkades in de buiging van de hals tref je meestal aan in C 4,5 en 6. Zichtbaar als je paard in de vraag om stelling het hoofd iets verkantelt en het buigpunt laag in de hals kiest waarbij de hals wel in de stelling richting beweegt maar niet buigt. Ter hoogte van C 4,5 en 6 is de hals nagenoeg recht. Er kan links en rechts verschil optreden. Bij eenzijdige bewegingsbeperking kan er sprake zijn van een blokkade in de wervels. Deze moet door een vakkundige dierenarts of manueel therapeut worden gemanipuleerd of zoals we zeggen: ‘worden recht gezet’. Als de bewegingsbeperking tweezijdig is dan kan er natuurlijk ook een blokkade zitten maar dan is de kans ook aanwezig dat het stijfheid in de spieren betreft. De laatste is goed trainingstechnisch op te lossen. Manipuleren van een blokkade betekent dat een vakkundig therapeut de blokkade kan opheffen en daarmee ook de bewegingsbeperking. Het is echter wel belangrijk om na te gaan of er ook sprake is van artrose. In dat geval is manipuleren weer niet aan te raden.
De laatste plek van aandacht in de hals is de overgang van de halswervels naar de borstwervels. In vaktaal heet dat de CTO ofwel de Cervicaal-Thoracale- Overgang. Het lastige van deze overgang is dat deze achter het schouderblad ligt en dus lastig door een behandelaar is te bereiken.  Een kenmerkend verschijnsel van een blokkade op CTO is het hupje dat paarden maken in de overgang van stap naar draf.

Borst- en lendenwervels

De borstwervels worden aangegeven met de T van Thoracaal, Lendenwervels met de L van Lumbaal.

De borstwervels vormen het minst soepele deel van de wervelkolom. De bewegingsrichting van dit thoracale gedeelte van de rug beperkt zich tot enkelzijdige buiging naar links en rechts, met de kleinste hoeveelheid buiging ten opzichte van de andere delen van de rug. De schoft is onderdeel van dit gedeelte van de rug en iedereen weet dat daar niet bepaald veel buiging in zit.

De lendenwervels daarentegen zijn flexibeler, deze kunnen zowel eenzijdig links en rechts buigen en ook meer buigen. Daarnaast kan het hele Lumbale deel van de rug ook torderen. Dit wil zeggen dat het om zijn as kan draaien met de voorkant naar (bv) links en gelijktijdig met de achterkant naar (bv) rechts. Populair gezegd zoals een wokkel. Deze souplesse heeft het paard onder andere nodig bij het opstaan nadat hij heeft gelegen.

Gezien het bovenstaande kun je stellen dat een relatief stug deel van de rug (thoracaal) verbonden is aan een relatief soepel deel van de rug (lumbaal). Deze overgang heet in vaktaal TLO ofwel de Thoracaal-Lumbale-Overgang. Daar waar we een stug deel bevestigen aan een soepel deel hebben we te maken met een kwetsbare overgang. De plaatsing van deze overgang midden op de rug en de zitpositie van de ruiter maken tevens dat deze overgang behoorlijk wordt belast.

Iedereen kan door simpelweg met de vingers over de doornuitsteeksels te voelen merken of een paard gevoelig is op deze plek. Maakt het paard een ‘knik’ beweging als je de wervels afvoelt dan is het paard gevoeliger dan normaal en dan behoeft deze plek extra aandacht. Als we tevens merken dat het paard zijn hals niet vanuit de schoft wil laten zakken of zijn rug ‘hol’ aanspant dan kan het wijzen op een probleem in de rug op TLO. Professionele behandeling is ook hier aan te raden.

Over de oorzaken kun je eindeloos discussiëren, dit kan variëren van een slecht passend zadel, verkeerde rijstijl, een val of vastliggen in de box en alles wat daar tussen zit.

Heiligbeen en Sacrale wervels

Het heiligbeen bestaat uit 5 aan elkaar gegroeide wervels en heeft daarom geen enkele beweging. Het grote voordeel is dat er ook weinig problemen in dit gebied ontstaan.

De staartwervels worden aangegeven door de letter S van Sacraal.

Deze groep wervels wordt het minste belast van de gehele wervelkolom, toch kun je hier problemen tegenkomen. Eventuele blokkades kunnen elders in de rug last opleveren in de zin van compensatieklachten. Sommige paarden hebben een dwangstand van de staartwervels naar links of rechts als compensatie van klachten elders in de rug of vanuit het SI-gewricht. Deze dwangstand is om last te verlichten en zal altijd dezelfde kant op zijn, ongeacht of het paard linksom of rechtsom loopt. In dit geval is het raadzaam om de rug te laten controleren.

Een ander risico met betrekking tot de staartwervels is het beschadigen van de wervels in de daadwerkelijke staart. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als een paard in de trailer met veel geweld op de achterstang gaat hangen met zijn staart ertussen. Breuken en/of scheef zittende wervels in de staart kunnen pijnlijk zijn. Dit kan ook gebeuren bij een onverwacht dichtslaande boxdeur. Dus opletten en voorkomen!

SI-gewricht

Het SI-gewricht heet voluit Sacro- Iliacaalgewricht.

Het is niet een gewricht zoals we het standaard kennen. Het is een trapeziumvormige verbinding tussen het heiligbeen en het bekken. Als een paard last heeft van het SI-gewricht dan uit zich dat voornamelijk uit het feit dat het bekken niet meer vrij kan bewegen. In alles waar het bekken vrij moet bewegen is dus zichtbaar waar het probleem zou kunnen zitten. Denk hierbij aan een extreme holle rughouding, niet voldoende ondertreden met het achterbeen, korte passen met het achterbeen, achterwaarts wijdbeens lopen, één been duidelijk anders neer zetten dan het andere been, enz. Tevens zal het paard ook meer dan gemiddeld gevoelig zijn bij aanrakingen die drukken op het SI-gewricht. Paarden hebben zowel links als rechts een SI gewricht, problemen zijn behandelbaar door manipulatie van het gewricht.

Langdurige en onopgemerkte klachten geven ook kans op bijkomende klachten in pezen en banden. Deze hebben dan te lang onder een te grote spanning moeten functioneren. Bij twijfel geldt ook hier: snel reageren om erger te voorkomen.

 

 

Op de Freestyle Academy is de medische module een verplicht onderdeel van de instructeursopleiding. Deze module wordt gegeven door Annika ten Napel, dierenarts van Den Hoek (Eric Laarakker).
Deze module valt op 27 april 2014 en is beperkt opengesteld voor geïnteresseerden. Meer info op  www.freestyleacademy.nl

2014-03-14T20:42:11+02:00